Eurowindoor i i ITF - oferta dla branży stolarki otworowej

Dążenie Polski do pełnego członkostwa w Unii Europejskiej wiąże się m.in. z koniecznością dostosowana standardów i procedur w zakresie atestacji i aprobat do rynku unijnego. Wdrożenie jednolitych norm obejmie wszystkie branże polskiej gospodarki, w tym również branżę stolarki otworowej. Wychodząc naprzeciw zainteresowaniu polskich producentów okien i drzwi, Polska Izba Przemysłowo-Handlowa Budownictwa zorganizowała spotkanie z Helmutem Hohensteinem, dyrektorem Instytutu Technik Okiennych, oraz Heinzem Herbertem, generalnym sekretarzem Europejskiego Zrzeszenia "Okna i Elewacje" (Eurowindoor).

Eurowindoor - ochrona interesów branży

Eurowindoor jest dobrowolnym zrzeszeniem europejskich organizacji producenckich, powołanym przed dwoma laty z prywatnej inicjatywy. Podstawowe jego zadanie to reprezentowanie wspólnych interesów producentów stolarki otworowej w Brukseli. Zajmuje się również problematyką integracji, a także pracuje nad ujednoliceniem zasad obowiązujących na wspólnym rynku. Eurowindoor składa się z trzech pionów - FAECF (zrzeszenia producentów okien i fasad aluminiowych), FEMIB (zrzeszenia producentów stolarki drewnianej i przemysłu drzewnego na potrzeby budownictwa) oraz EPW (zrzeszenia producentów stolarki tworzywowej), całością zaś kieruje 12-osobowy zarząd. Struktura Europejskiego Zrzeszenia "Okna i Elewacje" wzorowana jest na działającej od ponad 30 lat w Niemczech organizacji, zrzeszającej wszystkich producentów stolarki otworowej, a tym samym dysponującej ogromną siłą oddziaływania i skutecznie potrafiącej chronić interesy branży. Mimo naturalnej konkurencji, współpraca - zdaniem Heinza Herberta - jest niezbędna, jako że zaledwie 15% związanych jest z materiałem, w oparciu o który wytwarzana jest stolarka, zaś 85% problemów jest wspólnych dla wszystkich. Do najważniejszych należą kurczący się rynek, konkurencja.
Spośród pionów tworzących Eurowindoor, dwa - FEMIB i FAECF - mają już 40-letnie doświadczenie. Najmłodszą organizacją jest EPW. FAECF jest organizacją powstałą w Holandii. Aktualnie działa w niej 12 zrzeszeń, grupujących 30 firm produkujących fasady i okna aluminiowe. Prowadzi ona wiele projektów studialnych dotyczących m.in. Chin, USA, których celem jest poznanie rynków, zbadanie stosowanych na nich rozwiązań, ocena możliwości przetransponowania ich na rynek europejski itp. Do EPW należy ok. 30 zrzeszeń krajowych, m.in. z Francji, Niemiec, Włoch, Szwajcarii. Pion - poza innymi zadaniami - stawia sobie za cel m.in. podnoszenie jakości wyrobów. Trwają prace nad europejskim znakiem jakości, który przyznawany będzie w oparciu o system 3-stopniowy.
Najważniejszymi zadaniami, jakie przed sobą stawia FEMIB, są stworzenie wspólnych norm, rozwój techniki, podnoszenie kwalifikacji, wspieranie organizacji członkowskich. Szczególnie trudne, zwłaszcza w pierwszym okresie, były - jak podkreślił referent - dyskusje poruszające kwestie normalizacji. Wynikało to z faktu, iż każde ze zrzeszeń krajowych zainteresowane było przetransponowaniem na grunt wspólnego rynku obowiązujących w jego kraju norm. Po dwóch latach negocjacji osiągnięto jednak kompromis i wdrożenie jednolitych dla unijnego rynku norm jest kwestią niezbyt odległą.
Heinz Herbert zwrócił również uwagę uczestników spotkania na inny ważny dla producentów aspekt, a mianowicie znajomość rynku i jego perspektywiczną ocenę. Jak zauważył, dynamiczny rozwój branży okiennej w Niemczech w minionych latach wynikał m.in. z faktu, że była ona subsydiowana z budżetu państwa. Niestety, przyczyniło się to do stworzenia zbyt dużych mocy przerobowych, które obecnie - wobec spadku popytu - pozostają częściowo niewykorzystane. Utrzymanie się firm wymaga więc szukania nowych rynków zbytu, wymusza na nich również zwiększanie konkurencyjności. To z kolei może prowadzić do obniżania jakości, rezygnacji z inwestowania zysków w nowoczesne technologie, a skupienia się na wojnie cenowej. Tego rodzaju działania nie mają jednak sensu w dłuższej perspektywie. Obniżenie ceny jest dla klienta atrakcyjne wyłącznie przy zachowaniu wysokiej jakości - w przeciwnym wypadku zrezygnuje z produktu. Niezbędne jest więc systematyczne podnoszenie kwalifikacji i poziomu technologicznego. Zdaniem Heinza Herberta, struktura produkcyjna zakładów jest zbyt rozdrobniona, zanadto zróżnicowany jest też poziom technologiczny. Celem poszczególnych pionów Eurowindoor jest więc ich ujednolicenie. Prowadzą one również badania, pracują nad szerszymi projektami, których celem jest m.in. znalezienie dodatkowych rynków zbytu, wspierają małe i średnie przedsiębiorstwa. Zajmują się też działalnością edukacyjną, w tym propagowaniem walorów ekonomicznych i ekologicznych nowoczesnej stolarki.

Opracowanie jednolitych norm dla okien i drzwi nie jest kwestią łatwą, ponieważ w trakcie pracy nad nimi ścierają się interesy różnych krajów i producentów. Niemniej jednak wspólny rynek wymaga jasno sprecyzowanych norm. Jak podkreślił Heinz Herbert, opracowana została koncepcja przyznawania - w oparciu o ok. 20 kryteriów - znaku CEN, wg której można będzie ustalić wymogi dla poszczególnych państw europejskich, uwzględniające np. różnice klimatyczne. Znak ten pojawi się wraz z uchwaleniem norm europejskich. Ponadto Eurowindoor pracuje nad tym, by w całej Unii Europejskiej obowiązywało wyłącznie jedno badanie dla danego produktu. Zdaniem referenta, już pod koniec bieżącego roku zostanie uchwalona norma europejska, a w ślad za nią okresy przejściowe dla państw. Po ich wdrożeniu rozpocznie się praca nad przetransponowaniu ich w stosunku 1:1 do międzynarodowych norm ISO.

Ponieważ Eurowindoor jest organizacją międzynarodową, dysponuje informacjami na temat produkcji okien zarówno w krajach europejskich, jak i na świecie. Jak wynikało z przedstawionych przez referenta danych, największym producentem europejskim są Niemcy. W czołówce znajdują się ponadto Anglia, Hiszpania, Francja, Turcja, Włochy i - na 7 miejscu - Polska. W 2000 roku wyprodukowanych zostało 87810 mln jednostek okiennych, z czego 38,1% to okna z tworzyw sztucznych, 31,1% - okna drewniane i 30,8% - okna z aluminium (są to wartości średnie).

Rynek okien w Europie:

Generalnie, obserwując rynek, można zauważyć, w jaki sposób rozkładają się preferencje klientów w stosunki do materiału, z jakiego zostały wyprodukowane okna. Południe zdominowane jest przez aluminium, Europa Środkowa i Zachodnia przez PVC, zaś Skandynawia przez drewno. Preferencje te wynikają z jednej strony z tradycji (Skandynawia), z drugiej - z uwarunkowań klimatycznych (aluminium na południu).

Rynek okien w Niemczech

Analizując rynek niemiecki, Heinz Herbert zwrócił uwagę, że swoistym przełomem dla niego był rok 1975. Kryzys energetyczny spowodował, że przyjęto założenie, iż w 2000 roku na świecie zabraknie ropy naftowej, co doprowadzi do znacznego wzrostu cen energii. Aby zminimalizować przewidywane koszty energii, podjęto decyzję o zainwestowaniu ponad 3 mld DEM w produkcję nowoczesnych okien. Przebojem na rynek weszły okna z PVC. Kolejny kryzys w Niemczech branża przeżyła w 1985 roku; po nim - do 1995 r. - produkcja jednostek okiennych rosła w każdej grupie materiałowej. Bodźcem, który spowodował ożywienie rynku, było zjednoczenie Niemiec. Wschodnie landy wymagały szeregu inwestycji, rósł więc popyt na nowoczesną stolarkę, którą montowano tak w obiektach remontowanych, jak i nowo budowanych. Ostatnie pięciolecie to jednak systematyczny spadek produkcji w każdej grupie materiałowej. Zbyt duże moce produkcyjne wpłynęły też na spadek ceny okien z PVC o ok. 180-200 DEM/m2. Ostatnio odnotowany został natomiast wzrost zainteresowania oknami drewniano-aluminiowymi (8-15% droższe od drewnianych), nadal jest to jednak wąska dziedzina, na poziomie 2-3% udziału w rynku.

Obecnie w Niemczech popyt na okna wygląda następująco:
54-55% - PVC
22% drewno
17-19% aluminium
4% drewniano-aluminiowe

Jak podkreślił referent, w latach 1996-1997 wyprodukowano w Niemczech 7 mln jednostek okiennych. Od tego czasu produkcja spada i wg szacunków zatrzyma się na poziomie 3 mln jednostek rocznie. Subwencje i dotacje okazały się więc zabójstwem, jedynym rozwiązaniem i sposobem na uchronienie się przed bankructwem a przynajmniej balansowaniem na granicy płynności finansowej, jest przekonanie klientów do wymiany 15-20-letnich okien, a także szukanie nowych rynków zbytu.

Produkcja okien w innych krajach Europy

Nadprodukcja okien z PVC była również problemem Wielkiej Brytanii. Tam - jak powiedział Heinz Herbert - by wyroby były konkurencyjne cenowo, zmniejszono grubość profili, znacznie obniżyła się jakość, a w wyniku działań oszczędnościowych okna zaczęły pękać. Skutkiem tego jest powolne zwracanie się klientów w kierunku okien drewnianych, którem mają obecnie 22-24% udziału.

Hiszpania
74,2% aluminium
14,4% drewno
11,3% PVC

Hiszpania

jest krajem śródziemnomorskim, w którym klimat sprzyja stolarce aluminiowej. Jednak - jak zauważył referent - i w tym kraju rosną wymagania stawiane izolacyjności, dźwiękochłonności, hermetyczności okien. Z tego też względu obserwowany jest stopniowy wzrost produkcji okien z PVC.

Turcja

Leży również w basenie Morza Śródziemnego, jednak proporcje udziału w rynku poszczególnych materiałów rozkładają odmiennie niż w Hiszpanii. Dominuje PVC (86,9%), przed drewnem (8,8%) i aluminium (4,4%). Podane proporcje mogą być jednak nie do końca wiarygodne, ponieważ gospodarka turecka podupada i weryfikacja ich nie jest możliwa.

Francja

Jest czwartym co do wielkości producentem okien w Europie. Dominuje stolarka tworzywowa (44,6%), duży udział w rynku mają jednak również producenci okien drewnianych (33,2%) i aluminiowych (22,2%). We Francji niemal całe zapotrzebowanie na okna aluminiowe pokrywa jeden producent - Grupa La Per (?)

Włochy

Podobnie jak Hiszpania, są krajem śródziemnomorskim z łagodnym klimatem, co wpływa na popularność okien z aluminium (63,0%). Spory udział w rynku ma drewno (23,3%), rośnie też zainteresowanie PVC (13,7%).

Finlandia

Jest typowym przedstawicielem krajów skandynawskich, w których tradycja stolarki drewnianej jest głęboko zakorzeniona. Drewno ma 65,5% udziału w rynku, 22,9% - aluminium, zaś 11,6% - PVC. Eurowindoor nie dysponuje, niestety, danymi na temat udziału w rynku fińskim okien aluminiowo-drewnianych.

Rynek okien poza Europą

Stany Zjednoczone należą do grona największych producentów okien. Produkcja w 2000 roku kształtowała się na poziomie 48,9 mln jednostek, z czego 46% stanowiły okna z Vinyl/PVC, 38% okna z drewna, 13% okna z aluminium i 3% inne. Popularność danego materiału zależy od stanu, panujących w nim warunków klimatycznych, tradycji i wymagań co do izolacyjności termicznej i akustycznej. Jak podkreślił Heinz Herbert, Amerykanie zainteresowani są inwestycjami na terenie Europy (m.in. wdrażaniem technologii opartych na pyle drzewnym i PVC).

Japonia

Japonia jest krajem bardzo charakterystycznym z kilku powodów - przede wszystkim zapotrzebowanie na okna pokrywa siedem firm. Ponadto ze względu na powierzchnię mieszkań nie sprawdzają się tutaj okna otwierane do środka. Stosowane są wyłącznie okna przesuwane lub otwierane na zewnątrz. Dominujący udział w rynku (90,2%) ma aluminium. Obecność są - w związku z zaostrzeniem wymagań - zaznacza też PVC (8,2%), natomiast drewno ma znikomy udział w rynku (1,6 %).

Chiny

To rozwojowy rynek, budzący zainteresowanie tak producentów europejskich, jak i spoza Europy. W 2000 r. produkcja wyniosła tutaj 118,3 mln jednostek okiennych, z czego 72,5% to aluminium, 22,5 % - Vinyl i 5% drewno.

Działania IFT w Rosenheim w zakresie badań i certyfikacji

Instytut Techniki Okiennej w Rosenheim (IFT) od ponad 30 lat towarzyszy branży stolarki otworowej, niezależnie od stosowanych przez producentów materiałów, we wszystkich zagadnieniach związanych z normowaniem, rozwojem produktów i ich jakości, dopuszczeniach, badaniach oraz ekspertyzach. Fachowość, wysokie kompetencje oraz całkowita niezależność i ścisła neutralność sprawiły, że jest on popularny nie tylko w Niemczech, ale i w innych krajach europejskich. Pracownicy Instytutu wypracowują dla zleceniodawców koncepcje rozwiązań aktualnych problemów oraz poszukują odpowiedzi na mogące w przyszłości zaistnieć pytania, wynikające z nowych wymogów rynku.
IFT jest akredytowanym laboratorium kontrolnym zgodnie z DIN EN 45001 przez Niemiecką Radę Akredytacji dla okien, drzwi, lekkich ścian zewnętrznych, jak również wielowarstwowego szkła izolacyjnego, wyposażenia, ochron przeciwdymnych i przeciwogniowych, przeciwwłamaniowych elementów budowlanych, klejów i uszczelniaczy, szkła płaskiego w budownictwie, materiałów powłokowych oraz badań w dziedzinie laminowania, izolacji cieplnej i przeciwdźwiękowej, techniki świetlnej i promieniowania. Ponadto dział certyfikacji IFT uzyskał kompetencje dla przeprowadzania certyfikacji systemów jakości zarządzania w dziedzinach objętych działaniem IFT oraz akredytację dla przeprowadzania oceny zgodności z ustalonymi wytycznymi w zakresie okien, drzwi, elewacji oraz wyposażenia, jak i dla produktów z drewna i surowców drewnianych.
Badaniom w Instytucie podlegają elementy budowlane i systemy dowolnych materiałów, okna i ściany okienne, podwieszane fasady, Structural Glazing, drzwi wejściowe, wewnętrzne oraz bramy, a także żaluzje. Dokonuje się oceny przepuszczalności spoin, szczelności przy gwałtownych opadach, odporności na wichury, właściwości mechanicznych, izolacyjności cieplnej, ochrony przed hałasem, techniki świetlnej, kalorymetrii, zabezpieczeń przeciwwłamaniowych, przeciwogniowych i dymowych oraz przed starzeniem.
Jak podkreślił Helmut Hohenstein, dyrektor Instytutu, do najważniejszych zalet certyfikacji IFT należą:
- zabezpieczenie stałej, wysokiej jakości produktu, co w znaczący sposób wpływa na redukcję kosztów reklamacji,
- możliwość dotarcia do większej liczby potencjalnych klientów dzięki publikacji informacji o produktach w internecie, na ochronnej liście policji oraz w innych oficjalnych spisach,
- fachowość i neutralność w przeprowadzaniu badań,
- możliwość korzystania ze znaku IFT, cieszącego się na międzynarodowym rynku wysoką renomą.
Instytut przyznaje certyfikat produktu na ochronę przeciwwłamaniową, ochronę przeciwdymną, lamelowane drewniane profile okienne, nakładanie powłok na szkło oraz na pianę montażową jak i inne produkty i własności. Oferuje ponadto dokonywanie certyfikacji systemów zarządzania z serii ISO 9000 oraz ISO 14000. Systemy te, wdrażane również przez polskie firmy, pomagają usystematyzować pracę i utrzymać jakość. By jednak sam proces certyfikacji przebiegał sprawnie, konieczna jest współpraca z fachowcami. Instytut dysponuje audytorami z doświadczeniem w branży okien, drzwi, fasad, branży szklanej. Dzięki współpracy ze wszystkimi ważnymi stowarzyszeniami i gremiami zajmującymi się normami, są kompetentni, fachowi, wyposażeni w najnowszą wiedzę z dziedzin, którymi się zajmują. Nie mniej istotny od poziomu kompetencji audytora jest stopień zbiurokratyzowania przebiegu certyfikacji. Często zdarza się bowiem, że to właśnie on zniechęca przedsiębiorstwa. Zgodnie z twierdzeniem Helmuta Hohensteina, IFT do minimum ograniczył biurokratyczną część realizacji procesu certyfikacji, dzięki czemu staje się ona bardziej przyjazna dla każdego pracownika.
IFT nie ogranicza swej działalności wyłącznie do certyfikacji. Zdając sobie sprawę, że innowacyjność oraz perspektywiczne decyzje są podstawowymi elementami zabezpieczenia przyszłości firm w branży budowlanej, proponuje on producentom swoją wiedzę, doświadczenie oraz środki. Dział BR realizuje wspierane projekty zarówno publiczne, jak i prywatnych zleceniodawców, ściśle współpracując ze wszystkimi działami Instytutu oraz wykorzystując swe powiązania badawcze z innymi placówkami. W ten sposób klient ma zapewnioną kompleksową realizację projektu. Należy podkreślić, że nie musi się on również obawiać, iż konkurencja zbyt szybko dowie się o jego planach - wszystkie prace prowadzone są ściśle poufnie. Nie mniej ważny jest fakt, że podczas realizacji projektu zleceniodawca może korzystać z wiedzy i praktycznych umiejętności zespołu inżynierów i naukowców, którzy udzielają tez pomocy w zdobywaniu wspomagania finansowego ze środków publicznych.
ITF zajmuje się ponadto ekspertyzami i doradztwem, a także zabezpieczeniem jakości. Istnieje też przy nim Akademia Eurowindoor. Podstawowym celem jej powołania była chęć przekazywania zainteresowanym aktualnej wiedzy praktycznej podczas seminariów i szkoleń. Uczestniczący w nich pozyskują informacje m.in. na temat zmian w technicznych regulacjach i normach, innowacji i rozwoju technologii itp. Proponowane są też zajęcia z zakresu podwyższania socjalnych i osobistych kompetencji oraz treningi w zarządzaniu. Akademia współpracuje ze stowarzyszeniem Eurowindoor. Wspólnie opracowano i wdrożono m.in. koncepcję kształcenia euromanagera. Ponadto prowadzona jest wymiana kadry kierowniczej, umożliwiająca pozyskanie nowych doświadczeń.

Zarówno oferta ITF w zakresie badań i certyfikacji, jak i Stowarzyszenia Eurowindoor mogą zainteresować polskich producentów stolarki okiennej i drzwiowej. Wspólny rynek, do którego dążymy, niejako wymusi wdrożenie europejskich norm. Warto zapoznać się z nimi wcześniej, by być konkurencyjnym i mieć lepszą pozycję startową na niełatwym przecież europejskim rynku.