Jednym z podstawowych warunków poprawnej pracy okna w budynku jest właściwe zamocowanie ościeżnicy w otworze okiennym. Codzienna praktyka budowlana udowadnia, że jest jeszcze wiele do zrobienia w zakresie technicznego „uświadomienia” personelu montującego okna. Nawet najlepszej jakości okno, które zostanie źle zamocowane, nie będzie właściwie spełniało swoich funkcji. Kilka podstawowych czynności składających się na mocowanie ościeżnicy
w otworze okiennym musi być wykonanych bardzo starannie oraz we właściwej kolejności. Błędów popełnionych na tym etapie montażu okna nie da się już naprawić w czasie wykonywania kolejnych etapów robót, takich jak na przykład uszczelnianie styku ościeżnicy i ściany. Niedokładności oraz usterki w zamocowaniu ościeżnicy można tylko i wyłącznie czasowo zamaskować.

Mocowanie ościeżnic z PCV w otworze okiennym

Mocowanie okna, tak w przypadku wymiany okien w istniejącym budynku, jak i montażu w całkowicie nowym obiekcie, przebiega tak samo. Przed przystąpieniem do mocowania ościeżnic należy sprawdzić, czy dostarczone okna są zgodne z zamówieniem oraz z dostępną dokumentacją. Najgorszą z możliwych do wyobrażenia sobie sytuacji jest wymontowanie starych okien i stwierdzenie faktu, że nie jesteśmy w stanie zamontować nowych, bo po prostu nie pasują do istniejących otworów okiennych. Kolejną ważną czynnością jest skontrolowanie stanu samego otworu okiennego. Otwór okienny trzeba oczyścić z resztek starego uszczelnienia, zaprawy oraz innych zanieczyszczeń. Powstałe w trakcie usuwania starej stolarki ubytki należy uzupełnić i wyrównać. Gdy przewidujemy stosowanie klejów lub taśm samoprzylepnych powierzchnie klejone należy starannie oczyścić i wygładzić. Należy zwracać uwagę, aby w przypadku wymiany stolarki, po wyjęciu starego okna szybko i sprawnie osadzić nowe.

Po oczyszczeniu i przygotowaniu otworu okiennego do zamocowania nowego okna wyjmujemy skrzydła okienne z ościeżnicy. Wyjęte skrzydła odkładamy, stawiając w taki sposób, aby opierały się o podłoże dolną krawędzią. Jest to bardzo ważne, ze względu na właściwe położenie szyby w skrzydle. W przypadku niewłaściwego oparcia skrzydła okiennego szyba zespolona może ulec niekontrolowanemu przesunięciu.

Ościeżnicę przed montażem trzeba uzbroić we wszystkie przewidziane elementy dodatkowe, takie jak przyłącze parapetowe, dodatkowe wzmocnienie górnej części przy stosowaniu rolet, czy prowadnice. Kompletną ościeżnicę ustawiamy w otworze podkładając kliny. Przy pomocy klinów wypoziomowujemy oraz wypionowujemy ościeżnicę regulując jednocześnie szerokość szczelin styku między ścianą i ościeżnicą, tak aby były jednakowe ze wszystkich stron okna. Po ustawieniu ościeżnicy w otworze sprawdzamy jej geometrię poprzez pomiar przekątnych ościeżnicy. W przypadku gdy przekątne są równe, stabilizujemy ościeżnicę za pomocą klinów. Jeżeli przekątne różnią się między sobą, musimy przeprowadzić cały proces od początku.

Do mocowania ościeżnicy w otworze okiennym używamy dybli lub kotew. Rozmieszczenie dybli lub kotew oraz ich ilość muszą być tak dobrane by przenieść na ścianę wszystkie obciążenia działające na okno. Odległość między dyblami bądź kotwami nie powinna przekraczać 70 cm, zaś odległość od naroży zgrzewanych i połączeń słupków stałych powinna wynosić przynajmniej 15 cm dla profili białych i 25 cm dla profili kolorowych. Ogólne zasady rozmieszczenia dybli i kotew w oknach pokazano na rys.1.

Otwór na dybel przewiercony jest przez element ościeżnicy. Dybel wkładamy w otwór od strony wewnętrznej ościeżnicy. Po dokręceniu łepek dybla schowa się w przygotowanym w ościeżnicy wyżłobieniu, a samo wyżłobienie zakrywa się specjalną maskującą zaślepką.

Kotwy obrotowe mocowane są do profilu ościeżnicy za pomocą uchwytu wciskanego w profil. Po połączeniu z ościeżnicą ruchome ramię kotwy mocowane jest do muru za pomocą wkrętów. Schemat mocowania ościeżnicy za pomocą dybli i kotew zobrazowano na rys. 2.

Ze względu na możliwość przenikania wody przez otwory dybli w dolnej poziomej części ościeżnicy zaleca się w tym miejscu stosować kotwy obrotowe. Dokręcając ostatecznie śruby lub kotwy należy uważać, by nie odkształcić profilu ościeżnicy. Nadmierne dokręcenie śrub dybli może wygiąć profil ościeżnicy, szczególnie gdy trafi on na opór klina stabilizującego. Nieumiejętne mocowanie ramienia kotwy może doprowadzić do zwichrowania lub skręcenia profilu ościeżnicy. Po ostatecznym zamocowaniu łączników wyjmujemy kliny stabilizujące i możemy przystąpić do następnego etapu montażu okna, jakim jest uszczelnienie styku ściany z ościeżnicą.

Dobre uszczelnienie styku między ościeżnicą a ścianą o zadowalającej izolacyjności termicznej i akustycznej można uzyskać stosując pianki, masy i sznury uszczelniające. Do wypełnienia szczeliny styku stosuje się przeważnie poliuretanowe jednoskładnikowe pianki montażowe, które są łatwe w nakładaniu. Po utwardzeniu stają się sprężystą, trwałą, półsztywną strukturą komórkową. Przy stosowaniu takich pianek należy zwrócić uwagę na ich przyczepność do materiałów budowlanych. Pianka dobrej jakości szybko espanduje zwiększając swoją objętość co najmniej 35 razy oraz ma krótki czas uzyskania konsystencji zdatnej do cięcia (około 90 minut). Utwardzoną piankę należy osłonić przed działaniem promieni słonecznych.

Stronę licową szczelin, zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych, wypełniamy szczeliwem (kit trwale elastyczny). Najlepiej stosować szczeliwa silikonowe jednoskładnikowe, szybkotwardniejące, cechujące się dobrą przyczepnością do podstawowych materiałów budowlanych bez konieczności stosowania podkładów gruntujących itp.

Do wypełnienia szczelin stosujemy różnego rodzaju sznury oraz taśmy wypełniające i uszczelniające wyprodukowane z miękkiego kauczuku syntetycznego. Przekroje taśm i sznurów dobieramy do wielkości spoiny czy szczeliny, którą wypełniamy do całkowitego jej zamknięcia. Najczęściej spotyka się sznury uszczelniające okrągłe o średnicach od 6 do 40 mm, wykonane z miękkiego i porowatego kauczuku syntetycznego. Należy zwrócić uwagę, by sznury i taśmy uszczelniające były zgodne pod względem reaktywności chemicznej ze stosowanymi piankami i szczeliwami. Wypełnianie styków połączeń masami bitumicznymi jest niedopuszczalne z uwagi na reakcje chemiczne zachodzące pomiędzy bitumami a utwardzonym PCV, co może doprowadzić nawet do nieodwracalnego zniszczenia całego profilu okna. Jako dodatkowe materiały uszczelniające mogą być stosowane paski uszczelniające z tworzyw sztucznych o grubości od 1 do 2 mm częściowo pokryte klejami samoprzylepnymi. Poprawny układ materiałów uszczelniających w styku ościeżnicy z otworem okiennym przedstawiono na rys.3.

Sznur uszczelniający wciskamy między ościeże a ościeżnicę. W następnej kolejności styk wypełniamy pianką montażową. Po stężeniu pianki usuwamy jej nadmiar (ścinamy przerosty), a lico styku wypełniamy szczeliwem silikatowym. Po wypełnieniu lico styku wygładzamy i profilujemy. Styk ościeżnicy z nadprożem uszczelniamy w ten sam sposób jak styki pionowe. Najważniejszym miejscem do uszczelnienia jest połączenie podokiennika z ościeżnicą i otworem okiennym. Podokiennik powinien mieć spadek na zewnątrz ok. 10°, zapewniający szybkie spływanie wody deszczowej.

Podokiennik musi mieć z boków i z tyłu krawędzie odgięte do góry. Styki podokiennika z ościeżem i ościeżnicą muszą być starannie uszczelnione. Podokiennik przy szerokości większej od
15 cm może być podrywany przez porywy wiatru; stąd wynika konieczność w takich przypadkach montowania dodatkowych wsporników podtrzymujących podokiennik od spodu. Odległość między takimi wspornikami powinna wynosić około
50 cm. Poziomy styk podokiennika jest cofnięty w stosunku do powierzchni okna. Blacha podokiennika jest wsunięta w profil ościeżnicy, a styk uszczelniony szczeliwem silikatowym. Do ościeżnicy podokiennik mocowany jest uszczelnionymi wkrętami co 15–20 cm. Boczną krawędź podokiennika (styk z ościeżem lub węgarkiem) należy uszczelnić sznurem i szczeliwem silikatowym. Poprawnie wykonane połączenia podokiennikowe przedstawiono na rys. 4.

Bezwzględnie należy pamiętać, że kotwy i dyble stanowią jedyne mechaniczne połączenie osadzanego okna z elementami budynku. Wszelkiego rodzaju pianki, kleje, taśmy oraz inne tym podobne środki są tylko i wyłącznie elementami uszczelniającymi. Poprawnie zamocowana ościeżnica gwarantuje wieloletnie prawidłowe funkcjonowanie okna. Wszelkiego rodzaju "oszczędności" lub „ułatwienia” w wykonaniu mocowania ościeżnicy w otworze odezwą się w trakcie użytkowania okna w postaci różnorakich usterek. Koszty ich naprawy zawsze przewyższają wcześniejsze oszczędności.

dr inż. Lesław Macieik
dr inż. Jacek Katzer
Politechnika Koszalińska