Cudowne szyby i zbyt szczelne okna

Podczas II konferencji naukowo-technicznej, poświęconej budownictwu ogólnemu, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień cieplno-wilgotnościowych, a zorganizowanej w Wenecji pod Żninem (Pałuki – kraina stu jezior) przez bydgoską Akademię Techniczno-Rolniczą, nieco miejsca poświęcono również tematyce interesującej nasz kwartalnik, tj. okienno-otworowej. Warto to odnotować i – nawet – szerzej omówić.
Tak się bowiem składa, że zagadnienia te „wziął na warsztat” profesor z ITB, Jerzy A. Pogorzelski, jeden z najlepszych znawców tematyki izolacyjnej w Polsce.

W pierwszym referacie, napisanym wespół z Jarosławem Awksientjukiem, Jerzy A. Pogorzelski omówił temat "wad cieplnych budynków mieszkalnych", na wstępie już zauważając, że najczęstsze błędy to wadliwe projektowanie oraz stosowanie nowoczesnej, szczelnej stolarki okiennej, bez urządzeń nawiewnych, co skutkuje niekiedy rozwojem grzybów pleśniowych! To niekorzystne zjawisko jest ubocznym rezultatem kondensacji pary wodnej na powierzchniach przegród budowlanych.

Temat narodził się w wyniku ekspertyzy, o wykonanie owej zwróciła się do stołecznych autorów spółdzielnia mieszkaniowa.

Wizję lokalną przeprowadzono dwukrotnie, przed sezonem grzewczym i w sezonie. Pleśń rozwijała się m.in. w ościeżach, nad podłogami, na nadprożach itd. W jednym z budynków zaatakowała także otwór okienny. W mieszkaniach rzucał się w oczy brak wentylacji.

Aby sprawdzić wykonanie izolacji cieplnej, autorzy wykonali odkrywki w kilku punktach, dostrzegając liczne „niedoróbki” (kłania się wciąż niska u nas kultura wykonawcza, nie nadążająca za postępem technologii). W sumie wady były typowe, powstały zarówno w fazie projektowania, jak i przy samym budowaniu.

W lustrowanych domach spółdzielczych zamontowano okna tak szczelne, że zgodnie z odpowiednimi rozporządzeniami, powinny być zastosowane urządzenia nawiewne. Projektant jednak o tym nie pamiętał.

Autorzy uznali, że bez dobrej wentylacji nie może być mowy o poprawie i zalecili użycie nawiewników "Ventair-2" nadających się do zastosowania w oknach już istniejących budynków.

W drugim wystąpieniu w Wenecji (współautor: Katarzyna Firkowicz-Pogorzelska), warszawscy naukowcy zajęli się zagadnieniem "wiarygodności obliczeniowych danych cieplnych". Zgodnie z polskim prawem, wyroby budowlane winny odznaczać się właściwościami sformułowanymi w normach względnie aprobatach technicznych, zaś wartości obliczeniowe przewodności cieplnej "podane są w PN-EN ISO 6946/1999". Z tych wiążących źródeł wiedzę winni czerpać projektanci i użytkownicy. Informacje podawane przez producentów winny być rzetelne i normy uwzględniać.

Wartości współczynnika U szyb zespolonych jednokomorowych w środkowej części szyby, W/(m2×K), podano w tabeli.

Prof. Jerzy A. Pogorzelski tak komentuje powyższe dane:
"Jak widać, współczynnik przenikania ciepła szyby zespolonej o najbardziej popularnych wymiarach 4-12-4 i z powłoką niskoemisyjną - w zależności od rodzaju powłoki - może przybierać wartości od 1,1 do 2,4 W/(m2×K), pod warunkiem uzyskania właściwego stężenia gazu wypełniającego.

Odbiorca szyb przy zakupie nie jest w stanie skontrolować ich jakości cieplnej. PN na szyby zespolone nie wymienia oporu cieplnego szyb (lub współczynnika przenikania ciepła), ani emisyjności powłoki wśród cech podlegających badaniom aprobacyjnym i certyfikacyjnym; certyfikaty na znak B na szyby zespolone obejmują więc wszystkie inne cechy z wyjątkiem tej, którą chwali się dostawca, tj. współczynnika przenikania ciepła!

Jednocześnie Zakład Fizyki Cieplnej ITB przy ekspertyzach spotyka się z rozbieżnościami rzeczywistej izolacyjności szyb z danymi w materiałach reklamowych producentów.

Trzeba mieć świadomość, że różnica 1 W/(m2×K) w wartości współczynnika przenikania ciepła szyby zespolonej to w eksploatacji budynku różnica kilkunastu zł rocznie na metr kw. szyby w sezonie! (...) Odbiorcy powinni żądać od dostawców świadectwa jakości cieplnej na podstawie badań niezależnego laboratorium".

Jerzy Grundkowski